Akademik Çalışmalar

u makalenin temel amacı, Büyük Turun turizm tarihindeki yerini literatüre dayalı

olarak ele almakJr. Çalışmada Büyük Turların doğuşu, rotaları, amaçları, sosyal ve

kültürel katkıları ve turizm tarihindeki yeri incelenmişOr. AraşJrmada literatür

taraması yöntemi kullanılmışJr. Orta Çağ’da seyahat, hac yolculuğuna çıkan insan

sayısına bağlı olarak artarken RomanOk dönemde seyahat, duygu ve bireyselliğe

yapılan vurgu ve geçmişin ve doğanın yücelOlmesiyle Büyük Turun ve modern

turist kavramının gelişmesine yol açmışJr. Literatür taraması, Büyük Tur

döneminde seyahaOn bilgi edinme, bilim izinden gitme ve kişisel gelişim için bir

Wrsat olduğu ortaya koymuştur. Literatür taraması sonucunda sanat eserleri ve

kültürel anıtlar gibi ilgi çekici yerler, Büyük Turun ana moOvasyonları arasında

olduğu görülmüştür. Ayrıca literatür taraması sonucunda Büyük Tur, yabancıların

sergilediği sosyal ve kültürel farklılıkları anlamanın bir yolu olarak görülmeye

başlandığında, kadınların bunda yalnızca önemli bir rol oynamakla kalmadığı, aynı

zamanda seyahat yazılarında erkekler kadar üretken hale geldikleri ortaya

konmuştur.

Anahtar Kelimeler: Büyük tur, turizm, tarih, Avrupa

 Turizm, Didim’in ekonomik yapısını dönüştürmekle kalmamış; aynı zamanda kentsel mekânın yeniden yapılanmasına,

sosyal gruplar arasında mekânsal temelli ayrışmalara ve yerel halkın yaşam deneyimlerinde köklü değişimlere yol açmıştır. Bu

çalışma, Türkiye’nin Ege Bölgesi’nde yer alan önemli bir turizm merkezi olan Didim’de, turizmin mekânsal yapı üzerindeki

etkilerini ve buna bağlı olarak gelişen sosyal ayrışma dinamiklerini incelemeyi amaçlamaktadır.

 Araştırma kapsamında literatür taraması, gözlem, yerel raporlar ve yerel halkın deneyimlerine ilişkin elde edilen bilgiler

birlikte değerlendirilmiştir.

 Elde edilen bilgiler, turizm odaklı dönüşümün, yüksek gelir grupları ile yabancı yerleşimcilerin kıyı bölgelerinde

yoğunlaştığı, yerli ve dar gelirli kesimlerin ise kentin iç ve çeper alanlarına itildiği bir mekânsal ayrışma doğurduğunu

göstermektedir. Bu ayrışma sadece fiziksel bir bölünme değil; aynı zamanda ekonomik fırsatlara erişimde eşitsizlik, kültürel

yabancılaşma ve sosyal dışlanma biçiminde de kendini göstermektedir.

 Yerel halkın geleneksel geçim kaynaklarından uzaklaşarak turizm sektöründe güvencesiz işlere yönelmek zorunda

kalması, yaşam maliyetlerinin artması ve kamusal alanların ticarileşmesi, aidiyet duygusunu zayıflatmakta ve toplumsal bütünlüğü

tehdit ettiği ortaya konmuştur.

Bu çalışmada toplum temelli turizm kavramına yönelik bibliyometrik analiz yürütülerek

literatürdeki eğilimleri gözlemlemek amaçlanmıştır. Web of Science veri tabanında

“community based tourism” kelimeleri taratılmıştır. Çalışmanın bağlamına uygun filtreler

uygulandıktan sonra toplam 454 akademik esere erişim sağlanmıştır. 1995-2024 tarihlerinde

yürütülmüş 454 çalışmaya ilişkin veriler VOSviewer yazılımıyla yazar-atıf, eser-atıf, ülke-atıf,

kurum-atıf ve anahtar kelime analizlerine tabi tutulmuştur. En fazla atıf alan 5 yazar sırasıyla

Andrea Giampiccoli (369 atıf), Etsuko Okazaki (350 atıf), Esteban Ruiz-Ballesteros (302 atıf),

Mauren G. Reed (247 atıf) ve Fen-Hauh Jan (244 atıf). En fazla atıf alan eserin Okazaki (2008)

tarafından yapılan “A Community-Based Tourism Model: Its Conception and Use” olduğu

belirlenmiştir. Türkiye’nin atıf alan ülkeler arasında bulunmadığı belirlenirken Türkiye’den

herhangi bir kurumun da listelerde bulunmadığı belirlenmiştir. Yapılan analizlerde elde edilen

bulgular yorumlanmış, görsel bağlantı haritaları çıkarılmış ve gelecekte yapılacak çalışmalara

fayda sağlamak amacıyla toplum temelli turizme yönelik mevcut literatür eğilimleri ortaya

konmuştur. Çalışma bulgularının gelecekte yürütülecek çalışmaların literatür taraması

süreçlerinde dikkate alınması fayda sağlayacaktır.